21 Kasım 2017
  • 1.769
  • 2.3635
  • 81.911
 

Kefenin cebi yok sözü yalan oldu

İstanbul’da fiyatları dudak uçuklatan özel projeli, granit ve mermer mezarlıkların maliyeti ‘kefenin cebi yok’ sözünü rafa kaldırıyor.


 ‘Mezarım sağlam ve fiyakalı olsun’ diyen varlıklı kesimler, ölmeden önce aldıkları mezarlarına birer servet ödüyor. Galiba nasıl yaşarsan yine öyle gömülüyorsun!
Meşhur laftır; ‘Kefenin cebi yok” deriz. El hak öyledir, dünyadan öteye bir kefenden başka bir şey götüremezsin. Lakin paran varsa kefenine koyamadığın paranı mezar taşında sergileyebilirsin. Özellikle İstanbul’un pahalı ve lüks mezarlıkları olarak bilinen Karacaahmet, Zincirlikuyu ve Çengelköy mezarlıklarında birbiriyle yarışan kaliteli mezarlar, bu gösteriş merakının örnekleriyle dolu. Bu zengin kabirlerine son eklenen yer ise Ulus Mezarlığı. Gerçi son yıllarda artık şatafatlı mezar yapımına İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Mezarlıklar Müdürlüğü izin vermiyor ve belli kurallar getirdi. Ancak parası olan, ailesine ve kendisine mezarlık yeri alanların binlerce lira harcayarak yaptırdıkları mezarlıklardaki yarış bitmiş değil. Şimdiki yarış, mezarda kullanılan mermer ve granitin kalınlığı, deseni ve kalitesi üzerinden yürüyor. Nasıl mı? Buyurun, hep birlikte Ulus Mezarlığı’nı ziyaret edelim.

Henüz yeni bir mezarlık Etiler’deki Ulus Mezarlığı. Boğaz manzaralı, sakin ve püfür püfür esen bir rüzgâr dolaşıyor mezar taşları arasında. Tek kişilik mezar yerinin fiyatı 18-20 bin liraya kadar çıkıyor. Buna rağmen boş yer yok, hepsi satılmış; siyah granitlerle, beyaz mermerlerle bezenmiş insanın bu son durağı. Lakin Fatiha bekleyen sakini çok az, ancak yüzde beşi dolu. Yani çoğu sahibini bekleyen mezarlar bunlar. Üzerlerinde Türkiye’nin tanıdık ailelerinin isimleri: Saffet Ulusoy, Çilingiroğlu, Erdoğan Arıca, Ferdi Özbeğen, Yusuf Kurçenli, Ömer Lütfi Akad... Alınan bir mezar yerinin bir yıl içinde baş taşını koyup etrafının çevrilmesi kanuni bir zorunluluk. Bu yüzden ölmeden mezara gömülmeniz gerekiyor(!). Bir yetkili birçok ünlü ismin buradan mezar yeri aldığını ama bilinmesini istemedikleri için mezar taşına şimdilik kayınvalidesinin soy ismini yazdırdıklarını söylüyor. Tabii kendi mezarlarını ziyaret edenler de yok değil, hatta düzenli olarak mezarını ziyaret edenler bile varmış. İşçiler hummalı bir şekilde çalışıyor, beton döküyor, mermerleri yerleştiriyor, yapılmış mezarların bakımını yapıyorlar günboyu. Ama ne mezarlar!

Dışarıdan bakınca çok sade; lakin böyle bir mezara sahip olmak için epeyce bir parayı gözden çıkarmanız gerektiği aşikar. Torbalarca çimento kullanılarak, kalın demirlerle temel atılarak, yer darlığından dolayı çift kat çıkılarak yapılmış mezarlar bunlar. Birçoğu toprağa temas bile etmiyor. Dört bir tarafı beton veya mermerle kapatılmış çünkü. Yağmur suyunun mevtaya temas etmemesi için drenaj kanalları yapılıyor, yıpranmaması için oldukça kaliteli granit ve mermerle kaplanıyor etrafı. Bir asansörü eksik anlayacağınız! İki dünya arasındaki bu kapıya sahip olmak için harcamanız gereken para yerine göre 100 bin lirayı bile geçebiliyor. Sınır yok yani.

Planlı, projeli mezarlıklar!

Türkiye’nin en zengin, en şöhretli sanayicileri, devlet adamları, sanatçıları ve ordu mensuplarına Karacaahmet’teki atölyesinde yıllardır mezarlar yapan Mehtap Ziyadeoğlu, eskiden oyma desenli çiçekler, kabartmalar ve sütunlardan oluşan çok daha şatafatlı mezarlar yaptıklarını; ancak şimdi getirilen düzenleme nedeniyle bunun yerini mermerin ve granitin kalitesi ve kalınlığının aldığını söylüyor: “En ucuz mezar 2 bin TL’ye mal oluyor. Fakat paranıza ve isteğinize göre bu fiyatların ucu bucağı yok. İstanbul deprem bölgesi ve sallanıyor. Her sallantıda mezarlık çatlıyor, bu yüzden kaliteli yaptırmak istiyorlar. Biz de malzemeden çalmadan çok kaliteli yapıyoruz. Eskiden malzemeden çalınarak yapılmış ve bozulmuş mezarları restore ettiğimiz çok oluyor. Mezarlarda zenginlik ifadesi mermerin ve granitin kalınlığına göre değişiyor.”

Ziyadeoğlu, Ulus Mezarlığı’ndaki mezarların yüzde 20’sini kendisinin yaptığını kaydediyor. Karaacaahmet ve Zincirlikuyu mezarlıklarının ise yüzde 80’i Ziyadeoğlu’nun sahip olduğu atölyenin elinden çıkma. Müşteriler zengin ve titiz olunca yapılan işler de öyle sıradan değil. Sipariş verildiğinde Mehtap Ziyadeoğlu’nun ofisinde bir apartman binası tasarlanır gibi çizimler yapılıyor, bu çizimler seçilen granit resmi kullanılarak üç boyutlu hale getiriliyor ve sahibine sunum yapılıyor.

Tapusu alınmış boş mezarlar var!

Mezarlıklarda en çok kullanılan Marmara mermeri denen taş; ancak bu, tekdüze olduğu için zenginlerce pek tercih edilmiyor. Son yıllarda granit isteyenlerin sayısında artış olduğunu kaydeden Ziyadeoğlu, granitte en çok Afrika, İran, İtalya ve Hindistan’dan gelenlerin tercih edildiğini, bunun da metresinin 50 dolardan başlayıp 3 bin dolara kadar çıktığını ifade ediyor: “Ancak bu varlıklı kesimin şatafat iddiası yok. Sağlam olsun, su almasın istiyorlar. Estetiğe önem veriyorlar. Zenginliği hazmetmiş insanlar benim müşterilerimin çoğu. Eski iş adamları, sanatçılar... Lüks mezar isteyenler genelde parayı sonradan gören Anadolu insanından çıkıyor.” Ziyadeoğlu, Anadolu’da mezarlıklarda bir düzenleme ve yasak olmadığı için birçok aşiret reisine şatafatlı mezarlıklar yaptığını da belirtiyor. Öyle ki bu son durağın fiyatları İstanbul’dakilerin on-on beş katı.

Halihazırda İstanbul Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Müdürlüğü uhdesinde 330 adet mezarlık bulunuyor. İstanbul genelinde her gün yaklaşık 150-200 kişinin vefat ettiğini belirten Mezarlıklar Müdürlüğü yetkilileri, mezar yeri fiyatlarının semtine göre 100 TL ile 18 bin TL arasında değiştiğini kaydediyorlar. Yetkililerin verdiği bilgiye göre şu an tapusu alınmış boş mezar sayısı 181 bin 162 adet. Yani yılda 40 bin kişinin gömüldüğü İstanbul’da mezar yeri büyük sıkıntı ve fiyatları yükselten de bu arz-talep dengesi. Halihazırdaki 9 bin dönüm mezarlığın 40-50 yıl sonra İstanbul’a yetmeyeceği açık. Zaten mezarlıklar artık İstanbul’un daha dış taraflarına kaydırılıyor ve burada fiyatlar daha ucuz.

İnsanla konuşan, sanatkârane bir şekilde işlenen eski mezar taşlarının yerini alan bu lüks mermer yığınları bize ne söylüyor acaba? Sosyal hayatımızın merkezinden uzaklaştırıp herkesin kesesine göre sosyolojik ve ekonomik bir alana konumlandırdığımız mezarlar, terapi ve sosyalleşme imkânı verme işlevini kaybetti mi? Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Ayten, hayatta iken sınıf farkını hisseden kişinin, ölümünden sonra da bu farklılığın devamını arzu edebileceğini belirtiyor. “Ancak daha çok sınıf farklılığı ölen kişinin ailesi tarafından devam ettirilir. ‘Falanca aileye ait kabristan nasıl olur da sıradan bir mezar olur’ tarzındaki düşünceler insanları daha fazla şatafata ve varlık yarışına sürükleyebilmektedir. Ölen kişinin kabrinin gereğinden fazla yükseltilmesi, süslenmesi, büyük paralar harcanarak bir eve benzetilmeye çalışılması, eğer ölen kişinin ölmeden önceki vasiyeti ise o kişideki ölüm kaygısının fazlalığı, buna karşın ahiret inancının zayıflığı, ölümsüzlük arzusu, kibir gibi durumlarla ilişkilendirilebilir.” diyen Ayten, bu tavrın bir tür yabancılaşmaya kapı araladığının altını çizmeden geçemiyor.

Rezidans fiyatına mezarlık!

İstanbul mezarlıklar bakımından dört bölgeye bölünmüş durumda. En pahalı bölgede Ulus, Zincirlikuyu, Karacaahmet ve Çengelköy mezarlıkları var. Buralarda defin yeri 5 bin TL’den başlıyor, eş yanı için 9 bin, ekstra boş yer için ise 18 bin TL isteniyor. Çamlıca, Anadoluhisarı, Aşiyan, Edirnekapı Şehitliği gibi mezarlıklarda bu fiyat biraz düşüyor. Defin yeri bin 800 TL, eş yanı 3 bin, esktra boş yer ise 8 bin TL civarında. Şu an yoğun olarak defin yapılan Habipler’deki Yayla Mezarlığı, Büyükçekmece’deki Yeni Mezarlık, TEM Otoyolu kenarındaki Gül Bahçe Mezarlığı ve Kilyos, Bahçeköy Ayazağa gibi yerlerde cenaze anındaki fiyatı beş yıl içerisinde ücretini ödemek şartıyla 100 lira, cenazenin yanındaki yer 1500 lira, ekstra boş yer ise 3 bin lira.

Bu rakamlar elbette belediyenin resmi fiyatları. Ancak internetten satışa çıkarılan mezar yerlerinin fiyatları lüks rezidanslarla yarışacak cinsten. İnternetteki ilan sitelerinden ‘acilen’ ve ‘ihtiyaçtan’ ifadeleri ile satılan mezarların fiyatı Zincirlikuyu’da 200 bin ile 750 bin lira arasında değişiyor. Mesela, 750 bin TL fiyat konulan mezar yerinin büyüklüğü 10 metrekare. Bir metrekaresi 75 bin liraya denk gelen mezar yerini satışa çıkaran kişi ilanda mezarı “Sadri Alışık’ın mezarını geçince, Ayhan Işık’ın mezarına gelmeden alt sırada” olarak anlatıyor. Ancak İstanbul Mezarlıklar Müdürlüğü mezarların üçüncü kişilere devredilemeyeceğini söylüyor.

Eski mezarlıklarla kurulan ünsiyetin zayıfladığına hiç şüphe yok artık. Toprağın üstü gibi altı da sosyal katmanlara bölünmüş durumda. Mezar taşlarındaki işaretlerden o kişiye dair sosyal okumalar yapma devri de sona ermiş gibi. Allah’ın bâki olduğuna, muhakkak ki her fâninin ölmeye mahkûm olduğuna değinilen taşların yerini birer tasarım haline dönüşen, özel fontlar seçilerek isimlerin yazıldığı, fotoğrafların konulduğu kale gibi sağlam granit ve mermerler almış durumda.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bundesliga'nın en iyi 5 golü!



Sitemizdeki yazı, resim ve haberleri her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.
Görsel Tasarım : INVIVA